Vì sao Data Analyst mới đi làm thường cảm thấy mình không tạo ra giá trị?

Rất nhiều Data Analyst mới đi làm có chung một trải nghiệm: công việc không quá khó, task vẫn hoàn thành đúng hạn, nhưng càng làm lại càng thấy mơ hồ về giá trị của bản thân. Không ít người bắt đầu tự hỏi liệu mình có đang làm đúng nghề hay chỉ là người xử lý dữ liệu theo yêu cầu, không tạo ra ảnh hưởng thực sự nào.

Cảm giác này không hiếm, đặc biệt với những người chuyển ngành hoặc lần đầu bước vào môi trường làm việc liên quan đến dữ liệu. Tuy nhiên, vấn đề không nằm ở việc bạn “kém” hay “chưa đủ giỏi”, mà nằm ở cách vai trò của Data Analyst được đặt trong giai đoạn đầu sự nghiệp.

Data Analyst mới đi làm thực sự đang làm gì?

Một kỳ vọng khá phổ biến là Data Analyst sẽ trực tiếp tham gia vào các quyết định kinh doanh quan trọng. Thực tế, với Data Analyst mới đi làm, vai trò thường khác xa hình dung đó.

Ở giai đoạn junior, công việc phổ biến của Data Analyst xoay quanh việc:

• Chuẩn bị và làm sạch dữ liệu
• Tổng hợp số liệu theo yêu cầu có sẵn
• Cập nhật báo cáo định kỳ
• Trả lời những câu hỏi đã được xác định trước

Điều này khiến nhiều junior Data Analyst cảm thấy công việc của mình mang tính “thực thi” nhiều hơn là “tạo giá trị”. Tuy nhiên, đây không phải là dấu hiệu của một công việc kém quan trọng, mà là đặc điểm tự nhiên của giai đoạn đầu nghề nghiệp.

4 lý do khiến Data Analyst mới đi làm dễ cảm thấy “không tạo ra giá trị”

1. Không nhìn thấy hệ quả của công việc mình làm

Một nguyên nhân rất phổ biến là Data Analyst chỉ nhận task và trả kết quả, nhưng không được biết dữ liệu đó được sử dụng như thế nào. Báo cáo được gửi đi, file được bàn giao, nhưng câu chuyện dừng lại ở đó.

Khi không nhìn thấy dữ liệu của mình ảnh hưởng ra sao đến quyết định, rất khó để cảm nhận giá trị công việc, dù bản thân kết quả phân tích hoàn toàn chính xác.

2. Bài toán được giao đã bị “cắt nhỏ”

Trong nhiều doanh nghiệp, đặc biệt với người mới, bài toán phân tích thường đã được chia thành những phần rất cụ thể. Data Analyst chỉ xử lý một lát cắt nhỏ trong toàn bộ bức tranh kinh doanh.

Việc không nắm được ngữ cảnh đầy đủ khiến công việc của Data Analyst mới đi làm trở nên rời rạc. Khi không hiểu bài toán lớn, người làm rất dễ cảm thấy mình chỉ đang làm những việc mang tính kỹ thuật, thiếu chiều sâu.

3. Doanh nghiệp chưa khai thác dữ liệu như một công cụ ra quyết định

Không phải tổ chức nào cũng sử dụng dữ liệu để ra quyết định ở mức độ cao. Trong nhiều trường hợp, dữ liệu được dùng để:

• Theo dõi tình hình
• Báo cáo cho cấp trên
• Đối chiếu số liệu định kỳ

Trong bối cảnh đó, vai trò của Data Analyst mang tính hỗ trợ nhiều hơn là dẫn dắt. Điều này không phản ánh năng lực của cá nhân, mà phản ánh mức độ trưởng thành về dữ liệu của tổ chức.

4. So sánh bản thân với những hình mẫu không thực tế

Rất nhiều Data Analyst fresher vô tình so sánh công việc hiện tại với hình ảnh trên mạng: Data Analyst tư vấn chiến lược, tác động trực tiếp đến quyết định lớn, được lắng nghe như một chuyên gia.

Sự so sánh này dễ dẫn đến kết luận sai rằng bản thân “không có giá trị”, trong khi thực tế mỗi giai đoạn nghề nghiệp có một vai trò khác nhau.

Vấn đề không nằm ở năng lực, mà ở “điểm đặt giá trị”

Giá trị của Data Analyst không chỉ nằm ở việc phân tích đúng hay sử dụng công cụ thành thạo. Giá trị thực sự xuất hiện khi:

• Kết quả phân tích được đặt vào đúng ngữ cảnh
• Có người sử dụng dữ liệu đó để hành động
• Dữ liệu góp phần làm rõ một vấn đề thực tế

Với Data Analyst mới đi làm, điểm đặt giá trị này thường chưa rõ ràng. Không phải vì bạn chưa đủ giỏi, mà vì bạn chưa được trao đủ bối cảnh và trách nhiệm để tạo ra ảnh hưởng trực tiếp.

Khi nào Data Analyst bắt đầu cảm nhận được giá trị của mình?

Không có một mốc thời gian cố định, nhưng thường sẽ có những dấu hiệu rõ ràng:

• Bạn được hỏi ý kiến thay vì chỉ được giao việc
• Bài toán phân tích trở nên mở hơn, ít hướng dẫn chi tiết hơn
• Bạn hiểu rõ dữ liệu của mình ảnh hưởng đến ai và quyết định gì

Khi đó, áp lực của công việc có thể tăng lên, nhưng cảm giác “làm cho xong việc” sẽ dần được thay thế bằng cảm giác đóng góp thực sự.

Kết luận: cảm giác “không tạo ra giá trị” không phải là thất bại

Cảm giác mơ hồ về giá trị bản thân là trải nghiệm rất phổ biến của Data Analyst mới đi làm. Đây không phải dấu hiệu cho thấy bạn chọn sai nghề, mà là một phần tự nhiên của quá trình chuyển từ người thực thi sang người tạo ảnh hưởng.

Giai đoạn đầu sự nghiệp dữ liệu không phải là lúc bạn tạo ra tác động lớn, mà là lúc bạn học cách hiểu dữ liệu gắn với thực tế kinh doanh. Giá trị không biến mất, nó chỉ đang ở giai đoạn chưa được nhìn thấy.

INDA Academy tự hào là đơn vị tiên phong trong việc đào tạo phân tích dữ liệu và AI chuyên sâu, đặc biệt cho khối ngành Ngân hàng – Tài chính – Bảo hiểm tại Việt Nam. Sau hơn 12 năm “thực chiến” cùng những dòng chảy dữ liệu khổng lồ, chúng tôi đã xây dựng nên một hệ sinh thái đào tạo toàn diện, giúp hàng nghìn học viên chuyển mình từ người mới bắt đầu trở thành những chuyên gia lành nghề, sẵn sàng đáp ứng tiêu chuẩn khắt khe của các doanh nghiệp lớn.

Điểm khác biệt lớn nhất tại INDA chính là triết lý đào tạo dựa trên các dự án thực tế (Project-based) và lộ trình cá nhân hóa nhờ ứng dụng AI. Chúng tôi không chỉ dạy bạn cách sử dụng công cụ, mà còn truyền tải tư duy khai phá giá trị từ dữ liệu để đưa ra quyết định kinh doanh chính xác.

Tìm hiểu thêm về các khóa học TẠI ĐÂY:
Lộ trình đào tạo Data Analyst
Khóa học Data Analyst nâng cao – Thực chiến 5 dự án doanh nghiệp